Phong trào “Bình dân học vụ số” của Hội Cựu Giáo chức
Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số
I KHÁI NIỆM
1. Kỷ nguyên số
- Kỷ nguyên số là thời đại mà công nghệ thông tin, internet, máy tính và trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng chính, được sử dụng để thay thế hoặc hỗ trợ trong các hoạt động kinh tế, xã hội và giao tiếp của con người tạo sự dịch chuyển mạnh mẽ từ môi trường truyền thống sang môi trường số hóa và mạng toàn cầu.
Thuật ngữ Kỷ nguyên số xuất hiện từ những năm 70 của thế kỷ XX, cùng với sự ra đời của công nghệ thông tin, internet, máy tính cá nhân, thư điện tử… Kỷ nguyên số được thúc đẩy mạnh mẽ hơn bởi cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (hay Cách mạng 4.0) từ những năm đầu tiên của thế kỷ XXI và vẫn đang tiếp tục diễn ra trên toàn cầu gắn với quá trình chuyển đổi số toàn diện, tạo nên những tác động sâu sắc tới sự phát triển, vận động của thế giới, của đời sống xã hội và con người.
2. Đặc điểm của Kỷ nguyên số
Kỷ nguyên số là kỷ nguyên của những thay đổi chưa từng có, được đặc trưng bởi sự tiến bộ công nghệ nhanh chóng, cạnh tranh mạnh mẽ trong nền kinh tế thị trường và những chuyển biến xã hội.
Sự phát triển của công nghệ số đã mang lại nhiều lợi ích vượt bậc trong khả năng giao tiếp và kết nối giữa con người với nhau, xóa nhòa những khoảng cách về địa lý, tạo điều kiện thuận lợi trong mối quan hệ giữa con người và con người qua những ứng dụng công nghệ trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Kỷ nguyên số là yêu cầu của thời đại để mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng xác định đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc.
3. Bình dân học vụ số
3.1 Khái niệm “Bình dân học vụ số”
“Bình dân học vụ” là chiến dịch lịch sử do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động ngày 03/09/1945 nhằm xóa nạn mù chữ, nâng cao dân trí cho nhân dân Việt Nam sau khi giành độc lập. Phong trào "Bình dân học vụ" ra đời với mục tiêu cấp bách là xóa nạn mù chữ, nâng cao trình độ văn hóa cho nhân dân.
“Bình dân học vụ số” là phong trào toàn dân học tập nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng công nghệ và chuyển đổi số cho mọi người dân với mục tiêu giúp người dân làm chủ công nghệ, tham gia kinh tế số và không bị bỏ lại phía sau.
3.2 Những văn bản chỉ đạo phong trào “Bình dân học vụ số”
- Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
- Ngày 26/3/2025, đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dự Lễ phát động phong trào và ra mắt nền tảng "Bình dân học vụ số".
- Ngày 11/10/2025, Thành phố Hồ Chí Minh phát động Phong trào “Bình dân học vụ số” giai đoạn 2025-2026.
- Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch số 2141/KH-GDĐT vào 09 tháng 9 năm 2025 để triển khai thực hiện Phong trào "Bình dân học vụ số" trong toàn ngành.
Với các tính năng ưu việt, nền tảng "Bình dân học vụ số", trang website được thành lập (https://binhdanhocvuso.gov.vn) đã đưa vào khai thác, vận hành trên toàn quốc từ ngày 01/4/2025.
3.3 Phong trào "Bình dân học vụ số" là yêu cầu xã hội
Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định Phong trào "Bình dân học vụ số" không chỉ là một sáng kiến giáo dục mà còn là cầu nối giữa quá khứ và tương lai, xây dựng một xã hội không chỉ giàu tri thức mà còn giàu sức mạnh công nghệ, sẵn sàng hội nhập, phát triển.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh “Phong trào "Bình dân học vụ số" có ý nghĩa quan trọng, nhân văn sâu sắc đối với sự phát triển đất nước, thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong công cuộc phát triển quốc gia số, Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số, phát triển nhanh, toàn diện và bền vững.”
Phong trào "Bình dân học vụ số" phải trở thành mệnh lệnh của trái tim, là tư duy thông minh của khối óc, hành động quyết liệt của mỗi người dân.
II. VAI TRÒ CỦA HỘI CỰU GIÁO CHỨC THÀNH PHỒ HỒ CHÍ MINH TRONG PHONG TRÀO “BÌNH DÂN HỌC VỤ SỐ”
1. Vài nét về Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) là thành phố lớn nhất Việt Nam về quy mô dân số và là trung tâm kinh tế, văn hóa và giáo dục, khoa học công nghệ quan trọng bậc nhất tại Việt Nam.
Về phân chia hành chính năm 2025, thành phố có 113 phường, 54 xã và 1 đặc khu; tổng diện tích là 6.772,59 km2; dân số hơn 14 triệu người (cao nhất cả nước).
Là một thành phố năng động, sáng tạo, là nơi tập trung đội ngũ trí thức, thu hút nhân tài của cả nước. Chính vì thế sự tiếp cận “Bình dân học vụ số” nhanh chóng trở thành một phong trào lớn mạnh, phổ biến rộng khắp trong các cơ quan công quyền, trường học, các cơ sở sản xuất, công ty kinh doanh, nhân dân… và lan tỏa đến đời sống xã hội để trở thành nhu cầu cuộc sống.
2. Vai trò của Hội cựu giáo chức TPHCM trong phong trào “Bình dân học vụ số”
2.1 Đôi nét về Hội Cựu Giáo chức TPHCM
Hội Cựu giáo chức TPHCM là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của các thế hệ nhà giáo, cán bộ và nhân viên ngành giáo dục đã nghỉ hưu trên địa bàn thành phố. Trụ sở chính của Hội đặt tại số 300 đường Điện Biên Phủ, Phường Xuân Hòa (Quận 3 cũ), Thành phố Hồ Chí Minh. Với mục tiêu kết nối các thế hệ nhà giáo nghỉ hưu; chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho hội viên; phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và phẩm chất đạo đức nhà giáo đóng góp cho sự nghiệp giáo dục.
Theo số liệu báo cáo Đại hội Cựu Giáo chức TPHCM lần I, nhiệm kỳ 2025 – 2030, ngày 28/12/2025:
Tổng số hội viên 16.483 người, chia thành 3 khu vực gồm:
- Khu vực I – TPHCM cũ: 10.215 hội viên,
- Khu vực II – Bình Dương cũ: 2.868 hội viên,
- Khu vực III – Bà Rịa Vũng Tàu cũ: 3410 hội viên.
2.2 Một số đặc điểm của Cựu giáo chức TPHCM
Trong văn kiện đại hội lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 – 2030 của Hội Cựu Giáo chức TPHCM tổ chức ngày 28/12/2025, với khẩu hiệu hành động của Hội là “Đoàn kết – Trí tuệ - Nêu gương – Trách nhiệm”. Hội tiếp tục tập hợp kiến thức, kỹ năng, sức sáng tạo của các hội viên để tham gia vào quá trình phát triển, cải cách hệ thống giáo dục theo hướng hiện đại, phù hợp với bối cảnh mới; khuyến khích, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, gắn kết giữa đào tạo và nghiên cứu; vận động nguồn lực cho các hoạt động khuyến học, khuyến tài; tham gia công tác xã hội hóa giáo dục…
Là đội ngũ trí thức đã góp phần xây dựng sự nghiệp giáo dục thành phố trong nhiều năm qua. Tuy đã về hưu nhưng vẫn tràn đầy năng lực sáng tạo, tâm huyết với nghề; có nhiều khả năng tiếp nhận công nghệ hiện đại, kỹ thuật số nên rất dễ tiếp cận phong trào “Bình dân học vụ số”.
Nhìn chung hội viên cựu giáo chức TPHCM là những đảng viên, cán bộ, giáo viên hưu trí đã qua thực tiễn giảng dạy, tiếp cận công nghiệp giáo dục hiện đại trong những năm tháng còn công tác. Với ý thức, vai trò người thầy, luôn tiên phong, gương mẫu trong thực hiện phong trào, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động; xem việc ứng dụng tri thức là nhu cầu tự thân của mỗi hội viên.
Năng động, bản lĩnh, sáng tạo, giàu năng lực, nhiệt huyết tiếp cận tri thức vẫn là điểm sáng của đội ngũ cựu giáo chức TPHCM. Tuy nhiên vẫn không tránh khỏi những hạn chế như sau:
- Mặc dù sinh hoạt và giảng dạy trong môi trường của một thành phố tiên tiến hiện đại bậc nhất Việt Nam, song hội viên cựu giáo chức là những người đã luống tuổi (trên 60 tuổi) nên khả năng tiếp cận tri thức mới ít nhiều chịu ảnh hưởng của thời gian.
- Sự nhạy bén trong tiếp cận khoa học công nghệ khó theo kịp thời đại. Nhất là những thầy cô đã nghỉ hưu từ lâu, ít có dịp tiếp cận kỷ nguyên công nghệ 4.0 nên sẽ có những lúng túng, vụng về nhất định.
- Sức khỏe hạn chế là một vấn đề có tầm ảnh hưởng nhật định đến phong trào.
3. Định hướng của Hội Cựu Giáo chức TPHCM trong phong trào “Bình dân học vụ số”
- Hội Cựu Giáo chức TPHCM luôn phát huy vai trò nòng cốt của ngành Giáo dục và Đào tạo trong việc phổ cập kiến thức và kỹ năng số cơ bản đến các hội viên, khơi gợi tinh thần học tập tự thân dù là người cao tuổi.
- Ban Thường vụ Thành Hội xây dựng kế hoạch hướng dẫn, hỗ trợ các thành viên từng bước hình thành năng lực số, tiếp cận và sử dụng các nền tảng số một cách hiệu quả, an toàn, văn minh; nâng cao ý thức bảo mật thông tin và phòng tránh rủi ro trên không gian mạng.
- Ban Chấp hành Hội tùy điều kiện của mình, định hướng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ hội viên; cần gương mẫu, tiên phong vượt qua hạn chế về tuổi tác, sức khỏe, tích cực học tập, nâng cao năng lực số, hình thành thói quen sử dụng công nghệ hiệu quả. Mỗi thành viên Ban chấp hành là một tuyên truyền viên, hạt nhân tích cực lan tỏa tinh thần học tập suốt đời trong môi trường số.
- Các hội viên được hướng dẫn tiếp cận các nội dung phổ cập kỹ năng số qua trang web https://binhdanhocvuso.gov.vn để áp dụng, phù hợp với điều kiện và khả năng, trình độ bản thân, thường xuyên sử dụng các cổng thông tin điện tử, các phương thức truyền đạt gần gũi, trực quan qua các thiết bị phổ thông như điện thoại thông minh, Zalo, Messenger, Tivi, mạng xã hội,... để từng bước trở thành công dân số.3. Xây dựng và tổ chức chương trình phổ cập kỹ năng số cơ bản cho hội viên
Tận dụng hiệu quả các nền tảng số, công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, công nghệ học tập trực tuyến để tạo ra môi trường học tập linh hoạt, phong phú, dễ tiếp cận, thân thiện với mọi đối tượng.
4.1 Hình thành các phương thức kết nối hội viên
Do đặc điểm về địa hình, địa lý nên mọi thông tin của hội đã tận dụng những ưu thế của Zalo. Messenger… để thông tin liên lạc, chuyển tải những những hoạt động của hội.
4.1.1 Các nhóm Zalo đã hình thành:
- Nhóm Zalo của Ban Thường vụ Hội Cựu Giáo chức TPHCM
- Nhóm Zalo của Ban Chấp hành Hội Cựu Giáo chức TPHCM
- Nhóm Zalo của Ban Chấp hành Hội Cựu Giáo chức TPHCM khu vực I (TPHCM cũ)
- Nhóm Zalo của Ban Chấp hành Hội Cựu Giáo chức TPHCM khu vực II (Bình Dương cũ)
- Nhóm Zalo của Ban Chấp hành Hội Cựu Giáo chức TPHCM khu vực III (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ).
Mỗi nhóm Zalo tùy đặc điểm điều kiện vẫn đang hoạt động thông suốt.
4.1.2 Hình thành trang Website của Hội (http//:hoicuugiaochuchcm.vn) đi vào hoạt động
Với tiêu chí Website của Hội Cựu Giáo chức TPHCM là phương tiện truyền thông trực tuyến với mục đích kết nối, chăm lo đời sống vật chất tinh thần, phát huy trí tuệ nhà giáo nghỉ hưu đồng thời lan tỏa thông tin, chính sách, trao đổi kinh nghiệm, những kỹ năng sư phạm đến với các bạn đồng nghiệp; đẩy mạnh khuyến học, khuyến tài… Bên cạnh đó, Website của Hội cũng tạo sân chơi phong phú với những hoạt động văn thể mỹ giúp gắn kết các thế hệ nhà giáo, tạo niềm tin, không khí đầm ấm, đoàn kết và tăng cường vai trò của tổ chức Hội trong hoạt động xã hội.
Trang Web thường xuyên cập nhật những thông tin hoạt động của Thành Hội, Hội ở các phường xã, đặc khu. Các hình ảnh sinh hoạt của các Hội, Chi hội cơ sở, những trang văn thể mỹ, nhịp cầu sư phạm, sáng kiến kinh nghiệm trong giáo dục, sức khỏe, những miền đất thân yêu, những bài viết có tính chất biên khảo… có chọn lọc để giúp cho đội ngũ giao lưu, thỏa mãn đam mê, phát huy năng lực…
4.2 Đẩy mạnh truyền thông về việc học tập qua trang web nền tảng “Bình dân học vụ số” của Bộ Công an: http://binhdanhocvuso.gov.vn/ nhằm tuyên truyền, phổ biến, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của đội ngũ nhà giáo dục hưu trí về chuyển đổi số và công tác phổ cập kỹ năng số cho mọi người trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
5. Phát triển nền tảng học tập trực tuyến phục vụ phong trào “Bình dân học vụ số” trong Hội Cựu Giáo chức TPHCM
5.1 Trí tuệ nhân tạo (AI)
Trí tuệ nhân tạo AI là bước phát triển đột phá của thời đại 4.0. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trợ lý ảo nâng cao hiệu quả cuộc sống. Thành Hội đã định hướng và giới thiệu đến hội viên các bước làm quen với AI qua các nội dung cơ bản sau:
- Một số hình ảnh và AI và công nghệ cho tri thức lớn tuổi
- Tư duy nền tảng về trí tuệ nhân tạo
- Thực hành nghiệp vụ qua các module
+ Module 1: Xóa mờ khoảng cách số: Hướng dẫn các kỹ năng cơ bàn khai thác smarphone thông minh.
+ Module 2: AI – người thư ký tận tụy: Ứng dụng AI để làm thư ký riêng giúp giải quyết các vấn đề trong cuộc sống.
+ Module II: AI - chuyên gia sức khỏe và dinh dưỡng.
+ Module IV: AI - trợ lý sáng tạo: Giúp cựu giáo chức bắt kịp xu hướng thời đại, làm thiệp chúc mừng, thơ, nhạc…
+ Module V: AI – người phiên dịch, hướng dẫn viên du lịch: Tự tin khi đi du lịch hoặc đọc tin tức nước ngoài.
+ Module VI: AI – Lá chắn an toàn, phòng chống lừa đảo: Dùng AI để nhận diện lưa đảo trên mạng
-Thực hành sáng tạo, nâng cao cùng AI, tạo hình ảnh, sửa chữa hình ảnh với AI.
5.2 Tích hợp VNEID
Thành Hội khuyến khích việc khai thác, sử dụng hiệu quả nền tảng tích hợp với VNEID đến từng hội viên để thuận tiện trong giao dịch xã hội, thực hiện công dân số, xã hội số, thực hiện “Bình dân học vụ số”.
5.3 Sử dụng smartphone hiệu quả
Trong phong trào “Bình dân học vụ số”, điện thoại thông minh (smartphone) là công cụ chính giúp người dân học kỹ năng công nghệ, dùng dịch vụ công trực tuyến như VNEID, thanh toán không tiền mặt và bán hàng online, giao tiếp qua Zalo, cập nhật thông tin internet, trang web…
Để không hội viên nào bị bỏ lại phía sau, Thành Hội thường xuyên sử dụng Zalo, Google meet, website của hội để thông tin, giao lưu, chia sẻ… đến các hội viên. Khuyến khích hội viên sử dụng thành thạo và phát huy hiệu quả các chức năng của smartphone để nâng cao cuộc sống.
5.4 Một vài hướng dẫn đăng nhập nền tảng “Bình dân học vụ số”:
- Bước 1: Truy cập vào đường link: https://binhdanhocvuso.gov.vn
- Bước 2: Tại trang chủ nền tảng “Bình dân học vụ số” bấm chọn "Đăng nhập"
- Bước 3: Tiếp đó bấm chọn "Đăng nhập bằng VNeID" hoặc nhập "Email và Mật khẩu" để đăng nhập.
- Bước 4: Nhập "Số định danh cá nhân và Mật khẩu" hoặc "Quét mã QR" để đăng nhập.
Lần lượt thực hiện các bước để tiếp cận “Bình dân học vụ số” hiệu quả.
5. Xây dựng đội ngũ trong Hội Cựu Giáo chức TPHCM
Hội từng bước xây dựng đào tạo đội ngũ am tường công nghệ thông tin, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo để phổ biến hướng dẫn cho hội viên. Với nồng cốt là Ban Thường vụ Hội, Hội triển khai phong trào "Bình dân học vụ số". Bên cạnh đó Ban Chấp hành cũng chủ động khai thác trong đội ngũ hội viên để tùy tình hình hướng dẫn, tổ chức các khóa học ngắn hạn, dễ hiểu, ứng dụng gần gũi, thực tế cho cựu giáo viên giúp mọi người từng bước tiến vào kỷ nguyên số hóa, hoàn thành “Bình dân học vụ số”.
Trên đây là những vấn đề của phong trào “Bình dân học vụ số” mà Hội Cựu Giáo chức TPHCM đang từng bước triển khai thực hiện. Rất mong được sự góp ý của Trung ương Hội Cựu Giáo chức Việt Nam để Thành Hội từng bước hoàn thiện.
Trân trọng./.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 8 năm 2026
TM. BAN THƯỜNG VỤ
CHỦ TỊCH
NGUYỄN THỊ YẾN THU