Nhớ mãi 50 năm tổng tiến công nổi dậy xuân Mậu Thân
1968 - 2018 – Nguyễn Thị Yến Thu
Xuân Mậu Thân 1968 đến nay vừa tròn nửa thế kỷ, năm mươi năm. Thời gian trôi qua nhanh thật là nhanh. Những người trong cuộc, thamq gia cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa xuân Mậu Thân giờ ngồi ôn lại, nghĩ lại mới thấy hết ý nghĩa lịch sử to lớn của giai đoạn đó trong quá trình đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam.
Nửa thế kỷ đã qua, cách mạng Việt Nam phát triển như vũ bão. Ôn lại lịch sử hào hùng của dân tộc chúng ta vô cùng biết ơn những người con ưu tú đã dũng cảm, kiên cường, gan dạ, chiến đấu hy sinh oanh liệt trong cuộc trong cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân Mậu Thân 1968. Từ đó tạo bước ngoặc lịch sử, giành thắng lợi chiến lược, có ý nghĩa quyết định tạo tiền đề cho cách mạng Việt Nam phát triển, tiến tới chiến dịch lịch sử Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, sông nước Việt Nam liền một cõi. Tổ Quốc Việt Nam nở hoa độc lập, kết quả tự do. Nhân dân Bắc Nam từ đó sum họp một nhà, cùng chung tay xây dựng đất nước hơn 12 năm qua.
Đêm giao thừa, từ Hà Nội đài phát thanh tiếng nói Việt Nam đã bài thơ chúc tết xuân Mậu Thân 1968 của Bác Hồ:
“Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua
Thắng trận tin vui khắp nước nhà
Nam, Bắc thi đua đánh giặc Mỹ
Tiến lên toàn thắng ắc về ta”
Lời thơ vang vọng núi sông, thúc giục quân dân ta vào trận. Đêm mùng 1 tết, tất cả các đội biệt động, các lực lượng vũ trang I4 đã đột nhập vào nội thành. Ta đồng loạt tiến công các điểm trọng yếu trên toàn Thành phố. Sân bay Tân Sơn Nhất, Tòa Đại sứ Mỹ, Dinh Độc Lập – đầu não của Ngụy quyền. Bộ tư lệnh hải quân, Tổng nha cảnh sát, Biệt khu Thủ Đô, Đài phát thanh truyền hình,...và các căn cứ quan trọng khác của địch. Quân dân ta đã gây cho địch nhiều thiệt hại nghiêm trọng.
Kết hợp giữa lực lượng bên ngoài, lực lượng bên trong có các nhà giáo và nhân dân ta đã trực tiếp tham gia cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân Mậu Thân 1968. Đây là các nhà giáo nội đô yêu nước, tham gia cách mạng, hoạt động tại nội đô. Đội ngũ này hằng ngày trên bục giảng dùng lời lẽ, ngòi bút mình để giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, căm ghét bọn bán nước, lũ cướp nước, giác ngộ cách mạng cho thế hệ trẻ học sinh, sinh viên. Lực lượng này trở thành những chiến sĩ biệt động, những cán bộ trong Thành đoàn, những thế hệ trẻ nội đô yêu nước dám cầm chắc tay súng bắn thẳng vào quân xâm lược, lũ bán nước. Tất cả các lực lượng nói trên trở thành cơ sở dấu quân, ém quân giúp đỡ các lực lượng quân sự, biệt động , các phong trào học sinh sinh viên tham gia tiếp lương tải đạn, che dấu bộ đội, chỉ đường dẫn đường cho bộ đội ta rút lui. Lực lượng này là tuyên truyền viên, giác ngộ quần chúng, ủng hộ cách mạng xây dựng lực lượng cách mạng tại chổ. Làm công tác vận động tài chính có hiệu quả cho cách mạng, là những cơ sở hoạt động tình báo, cung cấp nhiều tin tức quan trọng cho cách mạng Như nhà giáo Lữ Kim Đính. Trước năm 1975 chị là thư ký đánh máy cho phủ Tổng thống ngụy. Chị đã chuyển về cho cách mạng nhiều tin tức quan trọng qua cánh trí vận giáo nội đô. Dưới sự lãnh đạo của Ban cán sự Đảng trí vận, khối nội đô, lúc này bà Phan Thị Nở (nguyên Phó giám đốc Sở Giáo dục – Đào tạo ) làm Phó bí thư. Sau giải phóng nhà giáo Lữ Kim Đính là cán bộ văn phòng Sở Giáo dục – Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh.
Nhà giáo Võ Thanh Bằng hoạt động cánh Hội nhà giáo yêu nước. Chuẩn bị cho Mậu Thân, anh có người cháu làm ở đài phát thanh truyền hình Sài Gòn. Anh đã vận động cháu vẽ toàn bộ sơ đồ đài phát thanh truyền hình. Anh đã gửi tài liệu mật này cho quân báo để chuẩn bị cho Mậu thân. Riêng anh Bằng bỏ nhiều thời gian nghiên cứu kỹ đài phát thanh truyền hình Sài Gòn. Anh Võ Thanh Bằng cùng chị Huỳnh Thị Tờ (em gái anh Tư Cang – nguyên giám đốc Sở lao động thương binh và xã hội Thành phố Hồ Chí Minh) đã tự bỏ tiền ra mua một xe tải nhỏ, hôm nổ ra tổng công kích Mậu thân đã tự lái xe chở vật tư ngụy trang, đưa chất nổ vào đánh đài phát thanh truyền hình Sài Gòn cùng biệt động thành đánh đài phát thanh truyền hình sập, phải ngưng hoạt động một thời gian. Sau Mậu Thân địch truy nguồn gốc chiếc xe vận tải nên anh Võ Thanh Bằng và chị Huỳnh Thị Tờ đều bị bắt, bị tù một thời gian dài.
Ngoài số giáo viên nội đô, cán bộ tại chổ còn có một lực lượng không ít là giáo viên từ miền Bắc chi viện cho miền Nam, người Bắc có, người Nam có cũng được phân công vào hoạt động nội đô trong các bộ phận. Số giáo viên này vào Nam đặc biệt trở thành người cán bộ của cách mạng miền Nam có trí thức, có giác ngộ, được Mặt trận phân công việc gì cũng hoàn thành tốt. Như bổ sung qua lực lượng quân giải phóng, qua thanh niên xung phong dạy văn hóa, dạy bổ túc văn hóa cho các cơ quan của Mặt trận, qua báo, qua văn nghệ, đâu đâu cũng làm tốt nhiệm vụ.
Mậu thân số anh chị em này tham gia tích cực trong tổng công kích, tổng khởi nghĩa. Nhiều anh chị được đưa qua thành đoàn đã tham gia chiến đấu ngoan cường như chị Lê Thị Bạch Cát, lực lượng vũ trang thành đoàn I4. Trong đợt tổng công kích Mậu Thân 1968 chị đã chiến đấu dũng cảm, chị đã hy sinh tại đường Đề Thám Quận 1. Ngày nay có con đường tại Thành phố Hồ Chí Minh mang tên Lê Thị Bạch Cát. Hiện Quận đoàn 1 đang làm hồ sơ đề nghị phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang cho chị.
Nhà giáo Trần Quế Nga công tác tại tiểu ban giáo dục R được biên chế vào biệt động thành. Đợt 1 Mậu Thân, chị đã tham gia chiến đấu, hết đạn chị đập bỏ súng, chị bị bắt bị tù. Ngoài ra còn có nhiều nhà giáo khác như nhà giáo Phạm Kim Dung, nhà giáo Đỗ Thị Anh Tâm và nhiều thầy cô khác sống trong lao tù rất anh dũng kiên cường. Kẻ thù dùng bao nhiêu đòn tra tấn dã mang nhưng vẫn không khuất phục được các nhà giáo. Nay ra Côn đảo tại phòng truyền thống còn rất nhiều hình ảnh các thầy cô bị giam cầm tại đây.
Còn nhiều thầy cô giáo ở các cơ quan dân chính Đảng không được vào nội đô trực tiếp tham gia tổng công kích thì tất cả đều phục vụ chiến dịch như cán thương, tải đạn, vận tải lương thực. Công việc tuy thầm lặng nhưng cũng có nhiều thầy cô đã hy sinh.
Trong tổng công kích Mậu Thân 1968 các nhà văn, nhà thơ gốc là nhà giáo cũng đi thực tế, theo chân bộ đội, xâm nhập vào đô thị. Nhà giáo, nhà thơ Lê Anh Xuân đã viết những vần thơ bất hũ Dáng đứng Việt Nam:
“Anh giải phóng quân ơi!
Tên anh đã thành tên đất nước
Từ dáng đứng Việt Nam trên đường băng Tân Sơn Nhất
Dáng đứng tự hào, dáng đứng Việt Nam”
Nhà thơ Lê Anh Xuân đã hy sinh trong xuân Mậu Thân 1968, đợt II.
Trong quá trình hoạt động, trong chuẩn bị tổng công kích khởi nghĩa, trong tổng công kích tổng khởi nghĩa Mậu Thân và sau tổng công kích nhiều thầy cô giáo bị địch bắt, bị khảo tra nhưng vẫn một lòng một dạ với cách mạng, không khai báo. Nhà giáo Nguyễn Quốc Phú, tốt nghiệp quốc gia sư phạm Sài Gòn, làm hiệu trưởng một trường nhà nước thời đó. Nhà giáo Nguyễn Quốc Phú chuẩn bị cho Mậu Thân, cùng cơ sở xây hầm bí mật, chuyển vũ khí, đạn được từ Hố Bò về, in ấn tài liệu bí mật. Trước Mậu Thân nhà giáo Nguyễn Quốc Phú bị địch bắt, bị địch tra tấn, thầy giáo Nguyễn Quốc Phú đã dùng võ đánh lại bọn khai thác. Bị đau bọn địch tức mình đập chết thầy rồi ném xuống lầu đỗ cho thầy tự tử.
Cuộc tổng công kích tổng khởi nghĩa xuân Mậu Thân 1968 đã làm phá sản hoàn toàn chiến lược “chiến tranh cục bộ của đế quốc Mỹ” đánh bại ý chí xâm lược của chúng, buộc chúng phải xuống thang chiến tranh, phải ngồi vào bàn đàm phán với ta ở Pari và sau đó phải rút quân về nước.
Cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa ở nhiều khu trọng điểm Sài Gòn – Gia Định, đặc biệt là trận đánh vào Đại sứ quán Mỹ, đã làm rúng động xã hội Mỹ khiến nhân dân Mỹ bàng hoàng, khiến khuynh hướng muốn chấm dứt chiến tranh trở thành áp đảo. Cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa ở Sài Gòn thủ đô đầu não của ngụy quyền đã tạo nên sự phân hóa, chia rẽ cao độ trong hàng ngũ kẻ thù, thổi bùng lên ngọn lửa yêu nước trong lòng nhân dân đô thị, đồng thời cũng thúc đẩy cao hơn phong trào phản chiến của lính Mỹ, phong trào của nhân dân Mỹ và nhân dân thế giới, phản đối chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở Việt Nam.
Tóm lại cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa xuân Mậu Thân 1968 là bản anh hùng ca bất diệt của lịch sử chiến tranh Việt Nam, là minh chứng hùng hồn sáng chói bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.
Trong những ngày tháng hào hùng đó, các thế hệ nhà giáo nội đô. Nhà giáo do miền Bắc chi viện, tham gia chống Mỹ cứu nước đã góp một phần công sức, máu xương của mình vào đó, đã có nhiều thầy cô hy sinh dũng cảm kiên cường.
Năm 2015, năm 2018 lực lượng trí thức có giáo nội đô, giáo đi B đã được Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Nghành giáo dục đào tạo thành phố có quyền tự hào về những đóng góp của thầy cô trong chiến tranh cách mạng, trong cuộc tổng công kích, tổng khởi nghĩa xuân Mậu Thân 1968.
Cụ Vũ Khiêu đã viết về các nhà giáo:
“Hiến thân cho nước, sống cũng vinh mà thác cũng vinh
Hết dạ vì dân thân chẳng thọ mà danh lại thọ
Đạo làm thầy mãi mãi nêu cao
Gương trí thức đời đời sáng tỏa”.
Tháng 10.2018
Nguyễn Thị Yến Thu
`
