Dấu buồn mùa hạ – Nguyễn Thành
Bây giờ anh không còn gì cả giữa mênh mông đất trời, những cuộc tình lần lữa ra đi ném vào tim anh một vết sẹo. Thế cũng xong một chuyện tình buồn, một dấu ấn rồi cũng nhạt nhoà theo dòng chảy vô tận của thời gian. Anh không hề oán trách người mình yêu. Tất cả chỉ do anh, một kẻ luôn đi tìm cái ảo để lý giải cuộc đời thật. Hạnh phúc đời người phải được nền tảng vật chất làm hậu thuẫn chứ! Còn anh, anh có gì? Trắng hai bàn tay đen hay đen hai bàn tay trắng?
Tất cả những gì mà người yêu của anh đòi hỏi đều hợp lý. Một ngôi nhà nho nhỏ với ít vật dụng cần thiết cho một gia đình, một chiếc xe không cần đẹp lắm cũng đừng chết máy dọc đường, một cuộc sống thu nhập ổn định để có thể chăm lo cho con cái học hành. Những nhu cầu rất thật của đời thường ấy, thế mà anh cũng không thực hiện được. Ngay cả việc sửa ngôi nhà cho mẹ anh che mưa trú nắng trong tuổi già sức yếu phải chờ vào lòng nhân ái của cơ quan, của chính quyền thì xót xa quá! Ngôi nhà của bố anh một đời chắt chiu để lại đã được mang tên nhà tình thương! Bao nhiêu năm năm phiêu lưu trong tình yêu, những bão dông cứ lần lượt đi qua chỉ cơn đau ở mãi với lòng anh. Là một giáo viên dạy sử trong thời buổi kinh tế thị trường này kể ra cũng chua chát thật. Có lúc anh tự hỏi, không biết Tư Mã Thiên của Trung quốc ngày xưa có nghèo không nhỉ? Cụ Ngô Sĩ Liên, Lê Văn Hưu, Phan Huy Chú … những sử gia Việt Nam xưa sống như thế nào mà đồ đệ của người chật vật quá! Đồng lương giáo viên công lập thu nhập ít ỏi có lúc khiến anh phải chạy vạy đi dạy một số tiết ở các trường dân lập, tư thục, nhưng anh không thể chấp nhận nỗi mối quan hệ xem học sinh là khách hàng nên đành phải bỏ. Đã ngoài cái tuổi tam thập nhi lập, gia tài của anh chỉ vỏn vẹn một chiếc xe già nua, một đống sách dở hơi, những chồng giấy bên trang bản thảo - chủ yếu đăng cho bản tin của phường - mà mỗi khi bà ve chai đi ngang qua thường hỏi có gì bán hông chú ? Năm khi mười hoạ báo thành phố sử dụng một vài bài viết của anh như để an ủi một cộng tác viên nhiệt tình hay để giữ mối cũng chẳng rõ.
Đây không phải là lần đầu tiên anh chia tay với người mình yêu. Ít ra trong ngần ấy tuổi đầu, anh đã từng trải. Thế mà anh vẫn tiếp tục thất bại. Nhưng bây giờ không còn là nỗi đau tình cảm mà là của lý trí. Có lẽ trái tim anh đã mất cảm giác đau đớn rồi chăng? Tình cảm bị đẩy lùi vào góc xa thẳm của quá khứ và lý trí với những cơn đau dằn xé. Ôi niềm đau của sự bất lực, của ý niệm chơi vơi chấp chới giữa mênh mông dòng đời. Chiều nay, ngồi một mình trong quán vắng, anh tự nghiền ngẫm lại giá trị của cuộc đời, để lý giải về hạnh phúc. Anh tự mỉm cười. Cũng có thể anh là người hạnh phúc. Bởi lẽ có tất cả đồng nghĩa với không có gì. Đúng! Có tất cả thì còn gì nữa để mà có. Còn anh có cả có cả quãng đường dài tương lai để mình có chứ, vì hiện tại anh không có gì. Cái triết lý ấy cứ quay cuồng mãi trong anh nửa như an ủi vỗ về, nửa như trêu cợt cho niềm bất lực. Tình yêu là một khái niệm trừu tượng thì không thể cân đo đong đếm. Nhưng giữa anh và Bình, ai sẽ là người mang hạnh phúc cho Nguyên Thảo thì chắc không phải là anh rồi. Ngày trước khi anh nhìn Bình bằng đôi mắt thương hại pha lẫn kiêu hãnh của kẻ chiến thắng trong tình trường, giờ thì đến lượt anh cúi mặt ngậm ngùi làm gã bại trận.
Nắng vàng nhạt nhoà dần rồi lịm tàn trên đường. Đồng tiền cuối cùng của tháng lương đi dạy đã trút cạn trên ly bia nhạt nhẽo mà vị đắng vẫn cứ đọng trên môi. Ngoài đường, những chiếc xe cứ vùn vụt qua tầm mắt để lại vài sợi khói tan biến nửa như trêu cợt, nửa như thách thức cho cuộc đua tốc độ đến bến bờ hạnh phúc mà anh mãi loay hoay ở mức khởi hành. Anh tự mỉm cười chua chát khi nhớ đến ngày hôm qua. Cái ngày sẽ mãi đi vào ký ức anh thành một vết thương nhức nhói, Nguyên Thảo, người đã từng tôn vinh những vần thơ trữ tình của anh, người thầm lặng lẽo đẽo theo anh suốt năm năm trời để giờ mới ngộ ra rằng:
- Em phải lấy Bình vào mùa hè này! Đây không chỉ là quyết định của ba má em mà còn là của chính em nữa.
Anh bàng hoàng tưởng mình nghe lầm chắng?
- Em sắp lấy chồng? Anh hỏi lại.
Nguyên Thảo ngước mắt nhìn anh. Đôi mắt vẫn xanh thẳm và hun hút mà anh vẫn thường trêu đùa nửa lãng mạn, nửa phiêu diêu.
- Em sẽ không bao giờ quên anh. Bờ vai Nguyên Thảo run lên theo tiếng nấc. Nhưng chúng ta sẽ không có hạnh phúc khi sống bên nhau. Hoa có lứa, gái có thì… em… không thể chờ anh lâu được nữa. Em nghèo mà anh lại càng nghèo hơn. Không lẽ những đứa con chúng ta trầm luân trong cái nghèo triền miên nữa hay sao? Không lẽ… không lẽ…
Nguyên Thảo bật thành tiếng khóc nức nở. Những giọt nước mắt lăn dài trên đôi má nhợt nhạt. Đúng! Nguyên Thảo nói đúng. Anh chẳng có gì ngoài hai bàn tay trắng. Người con gái nào lại không ước ao có một chỗ dựa vững chắc về vật chất lẫn tinh thần. Ai lại không ước mơ có cuộc sống ấm êm hạnh phúc bên người mình yêu. Nguyên Thảo yêu anh, hy sinh cho anh năm năm như vậy cũng quá đủ rồi. Anh không có quyền giữ cô lại. Biết bao người đàn bà không sống với người mình yêu vẫn sinh con đẻ cái, vẫn êm ấm trong mái gia đình. Mà cũng có thể rồi đây Nguyên Thảo sẽ quên mất anh luôn, một anh chàng ngờ nghệch không tưởng như những người con gái đã đi qua đời anh, giờ gặp anh chừng như xa lạ. Đúng thôi! Trái tim con người không lớn lắm nên có niềm vui này sẽ quên niềm vui khác, nên anh không oán trách gì Nguyên Thảo mà chỉ buồn cho mình. Giá anh không là giáo viên sử - giáo dục công dân mà là giáo viên toán, văn hay ngoại ngữ thì cuộc sống anh chắc đã khác nhiều rồi.
Trên bàn cánh hoa cúc Thảo cắm vẫn nở vô tình sắc màu vàng rực rỡ. Tuổi xuân đời người con gái cũng chỉ nở một lần thôi. Nguyên Thảo phải đi lấy chồng, cô không thể chờ đợi gì ở anh được nữa! Tất cả rồi đây sẽ đi vào tiềm thức và trở thành kỷ niệm. Anh nhìn Nguyên Thảo qua ánh mắt đẫm buồn xót xa, vẫn mái tóc hương nồng nghiêng dài buông toả xuống bờ vai, vẫn chiếc mũi thanh tú trên khuôn mặt xoan buồn và đôi mắt long lanh mà xa thẳm, ươn ướt mà hun hút, bàng bạc như dãy sương lam giăng trên đầu núi. Tất cả bỗng nhạt nhoà trong mắt anh. Anh cố căng to đôi mắt để nhìn thật rõ. Nguyên Thảo còn ngồi đó hay không? Có phải em trong tầm tay anh không? Phải rồi đúng là em đây mà nhưng tất cả sẽ là ảo ảnh. Em sẽ ra đi mãi mãi không trở lại căn phòng chật chội này để đọc tiếp những trang bản thảo ngày càng dày của một kiệt tác mà không bao giờ xuất bản được, em sẽ không cùng anh ngày chủ nhật xuống phố tham quan trong nỗi thèm khát để nói với anh rằng: “Chúng mình sẽ vượt qua tất cả để đến bên nhau, bên nhau mãi mãi…”.
Anh cùng Nguyên Thảo ngồi thật lâu trong căn phòng sặc mùi thuốc lá. Sự im lặng màu trắng nặng nề giăng lấy không gian. Một chút gì đó vấn vương nuối tiếc. Kỷ niệm cứ lần lựa về trong tâm thức. Hình ảnh cả hai rúc rích cười bên nhau buổi tối trời mưa giăng kín lối đường về và chiếc loa cassete vẫn cứ ra rả khúc hát “Em đến thăm anh một chiều mưa” của Tô Vũ; những lúc cùng tranh luận về những đứa con sinh ra sẽ giống ai. Nguyên Thảo cứ mong mãi nếu là con gái thì xin đừng giống tính đa tình của anh, khổ lắm… Căn phòng này còn giữ lại biết bao vị ngọt tình yêu. Đó là quá khứ. Nguyên Thảo đã đến với anh bằng trái tim và ra đi bằng lý trí.
Đêm buông xuống dần, Nguyên Thảo đứng lên buồn bả:
- Thôi em về, em sẽ luôn cầu nguyện cho anh gặp nhiều hạnh phúc.
Anh đưa Thảo ra một quảng đường. Cả hai cùng sánh vai qua con hẻm ngoằn ngoèo, cùng thầm lặng theo đuổi những suy nghĩ riêng tư. Đêm về khuya, ánh sáng ngọn đèn vàng hắt hiu hai chiếc bóng xiêu vẹo trên con hẻm gập ghềnh. Đến đầu ngõ, anh cầm lấy tay Nguyên Thảo:
- Chúc em hạnh phúc.
Bất giác Thảo ngả đầu vào ngực anh. Những giọt nước mắt nóng hổi như chực chờ sẵn để tuôn ra thấm vào chiếc áo mỏng ngấm vảo da thịt. Anh ôm chầm lấy Thảo, như sợ Thảo bay mất khỏi vòng tay mình rồi cúi xuống hôn lên khuôn mặt đẫm lệ.
- Em ! …
- Anh ! …
Thời gian ngưng đọng để hai trái tim thổn thức trong giai điệu yêu đương. Trong phút chốc ấy, họ đã nói với nhau tất cả những gì mà trái tim chất chứa. Tình cảm vốn yếu mềm, đưa con người xích lại gần nhau hơn. Tình yêu là cái đẹp, cái toàn mỹ đầy nhân bản, bao la độ lượng trong cõi vô thường này. Nhưng lý trí. Trớ trêu thay! Lý trí với những quy luật khắc nghiệt không cho phép người ta nông nổi đắm chìm trong vô bờ cảm xúc. Nó luôn đánh thức những tình cảm mông muội, nó kìm hãm tình cảm trong cái quyền lực của mình. Nó vừa là hung thần, vừa là vị cứu tinh để mở cửa thiên đường hạnh phúc.
Lấy gì để đảm bảo cả hai hạnh phúc. Tình yêu ư? Chưa đủ thuyết phục. Vật chất ư? Anh chẳng có gì. Còn con đường của Nguyên Thảo chọn sẽ êm đềm trong cuộc sống tươm tất với Bình, một doanh nghiệp trẻ thành đạt, một người thiết tha theo đuổi cô suốt ba năm ròng, anh không có quyền tước đoạt. Tất cả những điều đó bừng tỉnh trong lý trí cả hai khiến cho cả hai như không hẹn mà gặp cùng nới lỏng vòng tay. Cái khoảng cách thật gần ấy thật gần mà thành vô tận.
Nguyên Thảo nhìn anh từ đầu đến chân một lần, hai lần rồi ba lần như cố nhốt kín lần cuối hình ảnh thân yêu vào tiềm thức.
- Vĩnh biệt anh !
Cô ù té chạy trên con đường quạnh vắng. Những sợi tóc bồng bềnh rung trên bờ vai. Anh đứng chôn chân nhìn theo cái bóng dáng thân quen ấy càng xa dần, xa mãi… cho đến lúc mất hút vào đêm đen. Anh lẽo đẽo đi về. Thế là hết không còn gì nữa. Khốn khổ cho đời nghèo.
Những cơn mưa đầu mùa mạ bạc trên đầu cành xanh lá, đâu đây râm ran tiếng ve mùa hạ khơi gợi nỗi nhớ nhung hoang vắng. Dưới sân trường, vài xác phượng rơi đỏ thẳm như vết thương chưa liền da thịt. Anh đi lẩn thẩn giữa sân trường để tìm hình bóng của một tình yêu đã mất.
Mưa hạ vẫn cứ rơi rơi, từng giọt buồn chấp chới.
Nguyễn Thành
(1989)
